پەیڤ د هژمارا (١٠٠)دا
د. عارف حیتۆ
پەیڤ وەکو پەیڤ
ل دەستپێكێ پەیڤ بوو، ژ پەیڤێ پەیڤ بوون و پەیڤێ هەموو بەروبیاڤێن قادا وێژە و ڕەوشەنبیرییا دەڤەرێ ڤەگرتن و مشتی گولێن ڕەنگین و پەلاتینكێن عاشقێن ڕۆناهیێ كرن. ژ بلى پەیڤا دایك، ئەو پەیڤا خوەڕاگر و كوردپەروەر و شەرڤان، ئەڤە دێ سەد بەخچەیێن خۆش و دلڤەكەر و سەرنجڕاكێش د قادا ڕەوشەنبیرییا کوردیدا هێنە خەملاندن. پێڤاژۆیا ڤێ پەیڤا هە، ل سالێن هەشتێیان ژ پەیڤەكێ دەستپێكر و ب هەگبەیەكا پەیڤان گەهشتە سەد هژماریێ و مە ئۆمێد هەیە هندی قەلەمێن داهێنەرێن كوردی هەبن، پەیڤ دێ یا بەردەوام بیت. كا چەوا گلگامش د وەغەرا خوە یا لێگەڕیانا نەمریێدا كۆمەكا بۆیەر و تشتێن سەیر و بالكێش دیتن، هەروەسا پەیڤێ ژی د ڤێ ڕێبازا خوە یا درێژدا كۆمەكا بەرهەمێن داهێنەر و قەلەمێن وێرەك و تێگەهێن ڕەوشەنبیری یێن هەمەجۆر دیتن.
دیتن خۆشییەكە، هەر پێنج هەستێن مرۆڤی بو دلەرزن و هەستێ شەشێ ژی پێ دئازریێت. دیتن پێنگاڤا ئێكێ یا هزركرنا هەلسەنگاندنەیی و ئافراندەیی و گوهورین و نووكرنێیە. ما نە ئەڤ پەیڤە بوو؛ بەرهەمێن كلاسیكی و تویژاندنێن هەڤچاخ ب خۆڤە گرتین! فولكلۆرێ كوردی ب هەموو چق و بیاڤێن خوەڤە پاراستی و دناڤ لاپەرێن خوە یێن هەمەڕەنگدا هلگرتین! دەرگەهێ قەلاتا هەلبەست و چیرۆك و ڕەخنەیا كوردی، بۆ هەمی كوردان ڤەكری و ب دلۆڤانی بەرهەمێن گرۆپێ "نووكرن هەروهەر" هەمبێز كری.
ل دەستپێكێ پەیڤەك بوو، د دەستێن عیسێ دەلا دا دبوو پەندیارى و ب پیرۆزی ل دیوانا میرێ میرگەها بادینان دگڕنژی، پەیڤەك بوو ل بەر ئاڤا خابووری پرچا خوە یا درێژ شە دكر و سترانێن حەسۆیێ جزیری ژبۆ دلێن گەرمگرتى یێن پرا دەلال دگۆتن، پەیڤەك بوو دناڤ سینگێ عاشقێن بەر سیپەیێ ئاكرێ دا دلەییزى و نڤێژێن زەرادەشتی بۆ مان و بەردەوامیێ دكرن، پەیڤەك بوو ل دەشتا دوبانێ دبوو گولیچن، گولی ڤێددان و ل سەر ژیانپەرێسان بەلاڤە دكرن. پەیڤەك بوو، پەیڤەكا سەماڤان ل گەلیێ لالش سەما دكر و ب شەلوشەپكێن مەرەزی یێن تیارییان سەیران دئینانە شكەفتا هەلامەتان و شینوارێن خەنس و ل گەلیێ دهۆك شەهیانا خوەسەریێ دكر. پەیڤەك بوو دناڤ عشقێدا بوهژی و د بۆ تەیرەك، تەیرەكێ پەرڤەكری، ل هەر چوار پارچێن كوردستانا بریندار دگەڕیا. داددا سەر كەڤرەكێ سوورا ئامەدێ و بێهن دكرە گولەكا باغێ هەوسەل. سۆزەك ژ بیردانكا مهابادێ ڤەدكر و ژ ئێریڤانێ خەریبییا كەل. شعرەك ژ سلێمانیێ ڕادكر و ب گوڕییا كەركووكێ هلدكر، ژ كەلا هەولێرێ ئالایەكێ ڕەنگین بلند دكر، دكرە دانانگەھ ژبۆ عەزیز و ئەڤیندارێن نە ل ڤێرێ. قورچەكا ئاڤا وانێ ڤەخوار و هەناسەیەكا كوور هلكێشا ژ قامشلۆكێ، پاشی ب عەشق و خۆشی ڤەگەڕاڤە و دادا سەر سینگێ دهۆكێ.
ئەڤ پەیڤا هە، تەیرەکە، تەیرێ دەولەتێیە... دەولەتا مە یا ڕەوشەنبیری.
پەیڤ وەکو کۆڤار
كۆڤارا پەیڤ، كۆڤارەكا وێژەیی، ڕەوشەنبیری یا گشتییە، وەرزییانە ژ ئێكەتیا نڤیسەرێن دهۆكێ دەردكەڤیت. ل دەسپێكا سالێن هەشتێیان ئێكەمین کتێبا ب ناڤێ پەیڤ، ب شێوەیێ کۆمکرنا کۆمەکا بەرهەمان بوو، ب ناڤێ ڕێزدار ئەحمەد عەبدلا زەرۆ دەركەفت كو ل وی سەردەمی سەرۆكێ ئێكەتیا نڤیسەرێن كورد/ تایێ دهۆكێ بوو. ئەڤ پەیڤە ب تنێ ما، هەتا سەرهلدانا بوهارا ١٩٩١ێ. پشتی كونگرێ ڕاپەرین ل شەقلاوە، ئێكەمین كونفرانسێ ئێكەتیا نڤیسەران ل دهۆكێ هاتە بەستن و ل سالا ١٩٩٣ێ، ئێكەمین هژمارا کۆڤارا پەیڤ ب هاریكارییا مەلبەندێ ڕەوشەنبیری ل لەندەن هاتە چاپكرن. هژمارا دووێ ل سالا ١٩٩٤ێ، ب هاریكاریا هێژا مەسعوود بارزانی هاتە چاپكرن. هژمارا سیێ ل سالا ١٩٩٦ێ، ب هاریكاریا لق١ یێ پارتی دیموكراتی كوردستان هاتە چاپكرن. هژمارێن چوار و پێنج ل سالا ١٩٩٧ێ، ب هاریكاریا بەرێز نێچیرڤان بارزانی هاتنە چاپكرن. پشتى سالا ١٩٩٨ێ، کۆڤار ب ئەمرێ جەنابێ نێچیرڤان بارزانی و ب هاریكارییا حكومەتا هەرێما كوردستانێ، هەر سال ب بەردەوامى چوار هژمار ژێ دەردكەڤن.
د هەر شەش هژمارێن ئێكێدا، دەستەكا هەلبژارتییا ئێکەتییا نڤیسەران، دەستەكا نڤیسینا كۆڤارێ بوو، ژ ڤان نڤیسەرێن بەرێز پێکهاتبوون: (خدرێ سلێمان، محسن قۆچان، حەسەن سلێڤانى، عەبدلکەریم فندى، د. فادل عەمەر، محەمەد ئەمین محەمەد صالح). د هژمارا (٤)دا، ناڤێ پیر خدرێ سلێمان ژێ دهێتە دەر و ئەنوەر محەمەد تاهر ل شوینێ دهێتە دانان. ژ هژمارا (٧)ێ، خودانێ ئیمتیازێ و سەرنڤیسەر و سکرتێرێ نڤیسینێ بۆ دهێنە دانان. ئێکەمین خودانێ ئیمتیازێ (تاها مەزهەر مایى) و ئێکەمین سەرنڤیسەر (محسن قۆچان) و ئێکەمین سکرتێرێ نڤیسینا کۆڤارێ (حەسەن سلێڤانەیى) بووینە. ئو ئێکەمین دەستەکا نڤیسینا کۆڤارێ ژ ڤان نڤیسەرێن ڕێزدار پێکهاتییە: (ئەنوەر محەمەد تاهر، عەبدلکەریم فندى، د. فادل عەمەر، محەمەد ئەمین محەمەد صالح، رەمەزان عیسا). ئەڤ ستافە هەتا ژمارە (١٠) د بەردەوام بوون. لێ ژ ئەگەرێ ئەنجامدانا کونفرانسێ ئێکەتییا نڤیسەران و هەلبژارتنا دەستەکەکا نوو، هندەک گوهۆڕین ب سەر دەستەکا نڤیسینێدا هاتن و دگەل هەر کونفرانسەکى گوهۆڕین د سەرنڤیسەر و دەستەکا نڤیسینێدا دهێتە کرن. د ڤان هەر نۆت و نەھ ژمارەیێن بۆریدا، ستافێن ب ڕێڤەبرنا کۆڤارێ ب ڤى شێوێ ل خوارێ بوون:
خودانێ ئیمتیازێ:
·تەها مەزهەر مایى: ژ ژمارە (٧- ١٦).
·د. فادل عەمەر: ژمارە (١٧)
·حەسەن سلێڤانەیى: ژ ژمارە (١٨- هەتا نهۆ یێ بەردەوامە)
سەرنڤیسەر:
·محسن قۆچان: ژ ژمارە (٧- ١٧)
·ناجى تاها بەروارى: ژ ژمارە (١٨- ٢٩)، بۆ جارا دووێ ژ ژمارە (٤٣- ٥٤).
·د. فادل عەمەر: ژ ژمارە (٣٠- ٣٣)
·د. عارف حیتۆ: ژ ژمارە (٣٤- ٤٢).
·شوکرى شەهباز: ژ ژمارە (٥٥- هەتا نهۆ یێ بەردەوامە).
سکرتێرێ نڤیسینێ:
·حەسەن سلێڤانەیى: ژ ژمارە (٧- ١٧).
·محەمەد عەبدلا: ژ ژمارە (١٨- ٢٩).
·د. عارف حیتۆ: ژ ژمارە (٣٠- ٣٣).
·بەشیر مزویرى: ژ ژمارە (٣٤- ٤٢).
·یاسرێ حەسەنى: ژ ژمارە (٤٣- ٤٩)
·محسن عەبدلرەحمان: ژ ژمارە (٥١- ٦٠)، هەژى گۆتنە کو ژمارە (٥٠) یا بێ سکرتێر بوو.
·حەکیم عەبدلا: ژمارە (٦١)، بۆ جارا دووێ ژ ژمارە (٦٩- هەتا نهۆ یێ بەردەوامە).
·صالح یوسف صۆفى: ژمارە (٦٢)
·رەمەزان حەجى: ژ ژمارە (٦٣- ٦٨).
ڕێڤەبەرێ نڤیسینێ:
·د. عارف حیتۆ: ژ ژمارە (١١- ١٧). پاشى ئەڤ تایتلە نامینیت.
ڕێڤەبەرێ هونەرى:
·باییزێ عەمەرى: ژ ژمارە (١- ٢).
·رێبەر عەمەر: ژ ژمارە (٣- ٥).
·ستار عەلى: ژ ژمارە (٦- ٩٣).
·نزار ڕەشاد: ژ ژمارە (٩٤- هەتا نهۆ یێ بەردەوامە).
پێداچوونا زمانى:
·محەمەد عەبدلا: ژ ژمارە (٩٩) یا هاتییە زێدەکرن.
دەستەکا نڤیسینێ:
·ژمارە (١- ٣): دەستەکا ڕێڤەبەرەییا ئێکەتییا نڤیسەران بوون یێن مە ئاماژە پێکرى.
·ژمارە (٤- ٦) خدرێ سلێمان ژێ دهێتە دەر و ئەنوەر محەمەد تاهر ل شوینێ دهێتە دانان. پاشى ژ ژمارە (٧- ١٧) محسن قۆچان دبیتە سەرنڤیسەر و حەسەن سلێڤانى دبیتە سکرتێرێ نڤیسینێ. یێن دى ژى هەر وەکو خوە دمینن.
·ژمارە (١٨- ٢٩): عیسمەت محەمەد بەدەل، شەوکەت تاهر سندى، مەعصوم مایى، جولا حاجى، ئیسماعیل بادى.
·ژمارە (٣٠- ٤٢): هزرڤان، تریفە دۆسکى، بەشیر مزویرى، بەیار باڤى، یاسرێ حەسەنى، زیاد عابد، ئەدیب عەبدلا، تێلى صالح، ئیسماعیل مستەفا. ژ ژمارە (٣٤- ٤٢) بلند محەمەد دهێتە دناڤ دەستەکێدا.
·ژمارە (٤٣- ٥٤): عیسمەت محەمەد بەدەل، سەبیح محەمەد حەسەن، خەیرى بۆزانى، ئەمین عەبدلقادر، نیعمەتەللا نهێلى، تەحسین ناڤشکى، محسن عەبدلرەحمان، ئاشتى گەرماڤى.
·ژمارە (٥٥- ٦٠): سەبیح محەمەد حەسەن، بلند محەمەد، ئاشتى گەرماڤى، خالد صالح، رەمەزان حەجى، مستەفا سەلیم.
·ژمارە (٦١- ٦٣): بلند محەمەد، خالد صالح، گولنار عەلى، ئاشتى گەرماڤى، رەمەزان حەجى، صالح یوسف صۆفى. ل ژمارە (٦٢) صالح یوسف دبیتە سکرتێرێ نڤیسینێ و ل ژمارە (٦٣) رەمەزان حەجى دبیتە سکرتێر، ئانکو ناڤێن وان نامیننە د دەستەکێدا.
·ژمارە (٦٤- ٧٥)، چوار کەس دمیننە د دەستەکێدا: بلند محەمەد، گولنار عەلى، خالد صالح و ئاشتى گەرماڤى. ل ژمارە (٦٨) بلند محەمەد نامینیتە د دەستەکێدا و حەکیم عەبدلا دهێتە شوینێ. پاشى ل هژمارا (٧٦) ژ ئەگەرێ مرنا گولنار عەلى، نامینتە د دەستەکێدا، لێ ل ژمارە (٨٦) ناڤێ وێ ب شاشیڤە دکەڤیتە دناڤ دەستەکێدا، چونکو ل پشکا لاتینى نەهاتییە نڤیسین.
·ژمارە (٧٦- ٩٠) تنێ سێ کەس دمیننە دەستەکێدا: رەمەزان حەجى، ئاشتى گەرماڤى و خالد صالح.
·ژمارە (٩١- ٩٩): عیسمەت محەمەد بەدەل، ئاشتى گەرماڤى و خالد صالح
هێلێن گشتی یێن سیاسەتا پەیڤ
هەر ژ هژمارا ئێكێ، سیاسەتا كۆڤارێ هەمبێزكرنا قەلەمێن داهێنەر و گرنگیدان ب زمان و وێژە و كەلتۆرێ كوردی یێ دەڤەرێ بوو. ب هەردو شێوازێن نڤیسینا كوردی (تیپێن سریانى- عەرەبی و لاتینی) دهێتە وەشاندن. د پێڤاژۆیا درێژا هەر (٩٩) هژمارێن پەیڤێدا، سیاسەتەكا جهگیر و بنگەهین هەبوویە كو ڤان بنەما یێن گرنگیپێدانێ ب خۆڤە دگریت:
١- گرنگیدان ب زمانێ كوردی، نەمازە كرمانجیێ كو زمان یان دیالێكتا خەلك و ڕەوشەنبیرێن دەڤەرێیە. هەرەوسا هەولدان ژبۆ پێشڤەبرن و وەراركرنا زمانێ كوردی ب ڕێکا دویفچوون و ڤەکۆلینێن زمانەڤانى. هەروەسا گرنگیێ ب هەمى شێوەزارێن زمانێ کوردى ددەت.
٢- گرنگیدان ب فولكلۆرێ كوردی، ب ڕێكا بەلاڤكرنا دەقێن هەمەجۆرێن فولكلۆری و ڤەكۆلینێن دەربارەی لایەنێن دەروونی و كەلتۆری و جڤاكی یێن ڤان دەقان.
٣- گرنگیدان ب دەقێن وێژەیى و بەرهەمێن داهێنەرانە کو ژ لایێ ڕەوشەنبیر و نڤیسەرێن هەر چوار پارچێن کوردستانێڤە دهێنە نڤیسین. پشکا لاتینییا کۆڤارێ ژبۆ نڤیسەرێن باکۆر و ڕۆژاڤا هاتییە تەرخانکرن داکو بشێن سەرەدەرییەکا کارا ل گەل کۆڤارێ بکەن. هەروەسا مینا ڕاهێنانەکێیە ژبۆ نڤیسەرێن باشۆر کو فێرى خواندنا ب تیپێن لاتینى ببن. ئو نڤیسەرێن مشەختێن دەرڤەی وەلاتی ژى، بیاڤەكێ خۆشكری دناڤ كۆڤارا پەیڤدا هەیە، كو تێكهەلییا وێژەیی دناڤبەرا وەڵاتى و دیاسپۆرایێدا یا بەردەوام بیت. ب ڤێ چەندێ ژی، كۆڤارا پەیڤ و ئێكەتیا نڤیسەران دبیتە خالا ڤێكگەهشتنا هەموو ڕەوشەنبیرێن كورد ل هەر جهەكێ لێ بن.
٤- گرنگیدان ب ڕەخنەیا وێژەیی و تێگەهێن نوو یێن د بیاڤێ ڕەوشەنبیری و وێژەیا كوردی و جیهانیدا پەیدا دبن. فایلێن تایبەت د هندەک هژماراندا دهێنە ڤەکرن کو هەلسەنگاندن و دیتنێن هەمەجۆر ل سەر بابەتێن هزرى و فەلسەفى یێن نوو پەیدابوویى بهێنە پێشکێشکرن.
٥- گرنگیدان ب پرۆسە یا وەرگێرانێ كو بابەتێن ڤەكۆلێن و ڕەخنە یێن وێژەیی و دەقێن داهێنەر ژ زمانێن بیانی ڤەگوهێزنە سەر زمانێ كوردی ژبۆ وەراركرنا زمانێ كوردی و ڕەخساندنا سەردەریكرنا دگەل كەلتۆرێن هەمەڕەنگ.
٦- گرنگیدان ب نڤیسكارێن گەنج ب ڕێكا بەلاڤكرنا بەرهەمێن وان و هەلسەنگاندنا وان بەرهەمان ل سەر بەرپەڕێن كۆڤارا پەیڤ كو ببیتە دەرگەهەكێ ڤەكری ژبۆ دانوستاندنا دناڤبەرا ڕڤێشتاندا و پێگەهاندنا ڕڤێشتێن نوو كو بەردەوامیەکێ بدەتە پرۆسا وەرار و پێشكەفتنا وێژەیی. د هەمان دەمدا ژى، گرنگیێ ب کلاسیک و چرایێن ڕەوشەنبیرییا کوردى ددەت، کو هەر جار پێناسەیا چرایەكی ژ ڤان چرا یێن ڕێكا ڕەوشەنبیرییا كوردی ڕۆهنكری، دهێتە بەڵاڤكرن.
٧- گرنگیدان ب هۆنەرى، مینا هونەرێ شێوەکاریێ کو ژ بلى بەڵاڤکرنا گۆتار و شرۆڤە یێن ل سەر ڤى بیاڤێ هونەرى، هەر جار كەڤالەكێ هۆنەری ل سەر جلدێ پێشی و پاشییا كۆڤارێ دهێتە بەلاڤكرن. هەروەسا بەلاڤكرنا دەقێن شانۆیی، سیناریۆ یێن فلم و دراما یێن سینەما و تێلەفزیۆنێ، ڤەكۆلین و گۆتارێن ڕەخنەیی یێن دەربارەی هۆنەر و دیرۆكا شانۆیێ ل دەڤەرێ و ل هەمى کوردستانێ، گرنگیدانە ب هونەرێ شانۆ و سینەمایێ.
٨- گرنگیدان ب دوكیۆمێنتكرنا هەموو بزاڤ و چالاكی یێن ئێكەتیا نڤیسەرێن كورد/ دهۆك كو ببیتە ژێدەرەك بو ڤەكۆلەر و ئەكادیمی یێن پاشەرۆژێ. هەروەسا گرنگیێ ب وەشانێن نوو ژى ددەت، نەمازە كتێبان كو ببیتە مینبەرەك ژبۆ دانەناسینا نڤیسەران و بەرهەمێن وان، ئەڤە ژی خزمەتەكە ژبۆ پەیڤا كوردی و ڕەوشەنبیرییا دەڤەرێ دهێتە کرن.
ناڤەڕۆک و پێکهاتەیێ کۆڤارێ
ل گورەى بنەمایێن گشتى یێن سیاسەتا کۆڤارێ، ناڤەرۆک و پێکهاتە یا وێ ل سەر کۆمەکا گۆشە و بادەکێن جهگیر هاتییە پارڤەکرن، هەردو پشكێن ب تیپێن لاینیى و سریانى- عەرەبى هەمان بادەک هەنە. ب شێوەیەكێ گشتى كۆڤار ژ چوار بادەکێن سەرەکى و هندەک گۆشەیان پێك دهێت:
١- بادەکا نڤیسینێن ڕەخنەیی و هەلسەنگاندنەیی (ڤەکۆلین و خواندن): بابەتێن كەلتۆری، ڕەخنەیا وێژەیی، گۆتارێن ڕەوشەنبیری، تێگەهێن هزری و ڤەكۆلینێن زانستێ هۆنەر و وێژەیا كۆردی ب خۆڤە دگریت.
٢- بادەکا چیرۆكێ: كورتە چیرۆكێن هۆنەری، نۆڤلێت و كورتە رۆمان، پەخشان، دەقێن شانۆیی و سیناریۆیان (چ خومالى بن یان وەرگێڕایى بن)، ب خۆڤە دگریت.
٣- دیوانا پەیڤێ: هەموو شێوازێن هەلبەستێ و پەخشانە شعران و دەقێن وەرگێڕایى ب خۆڤە دگریت.
٤- گۆشەیا ژ چرایێن ڕەوشەنبیرییا کوردى: ژ هژمارا (١١)، هاتییە دانان و هەر جارەکێ بەحسى سەربۆر و ژیان و بەرهەمێن چرایەکى ژ چرایێن ڕەوشەنبیرییا کوردى دکەت.
٥- گۆشەیا پەیڤا پەیڤێ: سەرنڤیسەرێ کۆڤارێ دنڤیسیت و تێدا هەڵوەستەیەکێ ڕەوشەنبیرى یان وێژەییێ هەنۆکەیى پێشکێش دکەت کو ببیتە دەرگەهەک ژبۆ چوونا ناڤ باغێ پەیڤێ.
٦- گۆشەیەکا مینا سەکۆیێ ئازاد ژ هژمار (١١)، ل سەر پشکا لاتینى هاتییە زێدەکرن کو هەر جار نڤیسەرەک ب ئازادانە ل سەر بابەتەکێ جڤاکى، سیاسى یان ڕەوشەنبیرى دنڤیسیت.
٧- بادەکا بزاڤ و چالاكی یێن ئێكەتیا نڤیسەرێن كورد: هەمى بزاڤ و چالاکى یێن ئێکەتییا نڤیسەران و چالاکى یێن ڤیستەڤاڵێن ساڵانە و ڕاپۆرتێن کونفرانسێن دەستەکا ڕێڤەبەر و وەشانێن نوو ب خۆڤە دگریت. هەروەسا ڕاپۆرتێن تایبەت ب شاندێن ڕەوشەنبیرى و وێژەیى (چ مێڤان بن یان نڤیسەرێن شاندکرى بن)، د ڤێ گۆشێدا دهێنە بەڵاڤەکرن.
پەیڤ پشتى هژمارا (١٠٠)ێ
ژ بلى قۆناغێن پشتى نەمانا ڕژێما عیراقێ هەتا بەرى ساڵا ٢٠١٤ێ، کۆڤارا پەیڤ د هندەک قۆناغێن سەخت و دژواردا دەربازبوویە و سەرەڕاى قەیرانێن دارایى و سیاسى یێن هەیى، پارێزگارى ل سەر بەردەوامیێ کرییە و هیڤیدارین هەر یا بەردەوام بیت. لێ دێ هندەک پێشنیاران دانمە بەر دەستێ سەرنڤیسەر و خودانێ ئیمتیازا پەیڤێ کو مەرەما سەرەکى پێ پێشڤەبرن و خورتکرنا کۆڤارێیە.
·د هندەک هژماراندا، دیدارا پەیڤێ هەبوویە کو دگەل کەساتییەکێ ڕەوشەنبیرییا دەڤەرێ دهاتە کرن کو دانوستاندنەکا ڤەکرى ل سەر بەرهەم و ژیانا جڤاکییا وى نڤیسەرى خویا دکر. ڤەگێڕانا دیتن و سەربۆرێن نڤیسەران، هندەک قولاچکێن ڤەشاتى ڕۆهن دکەن و بیاڤێ دانوستاندنێ دناڤبەرا ڕڤێشتاندا خورتتر لێ دکەت. لەوا پێشنیار دکەم کو ئەڤ بادەکە بزڤڕیتەڤە و گرنگى پێ بهێتە دان.
·هەرچەندە بادەکا ڤەکۆلین و خواندنێن هزرى یا بەردەوامە ل سەر بەڵاڤکرنا هەر ڤەکۆلینەکا بۆ بهێت، لێ ب دیتنا من، دەستنیشانکرنا فایلەکا تایبەت ژبۆ بابەت یان ڕێبازەکا هزرى، ڕەخنەیى، هونەرى، فەلسەفى...هتد، دێ مفادارتر و کاریگەرتر بیت ژبۆ دانوستاندنێن بەرهەمدار ل سەر بابەتێ دەستنیشانکرى.
·بابەتێ وەشانێن نوو ژ بادەکا بزاڤ و چالاکییان بهێتە جوداکرن و خواندنێن بەرفرەهتر بۆ بەرهەمێن نوو چاپکرى بهێنە پێشکێشکرن کو پوختەیەکێ ژ ناڤەرۆکا بەرهەمى خویاکەت و مینا خواندنەکا هەلسەنگاندنەیى بهێتە پێشکێشکرن.
·هەرچەندە گۆشەیا ژ چرا یێن ڕەوشەنبیرییا کوردى، گرنگییا خوە هەیە و خواندەڤان سەرەدەرییەکا باش دگەل دکەن، لێ ب هزرا من، ئەو گۆشەیە بەرفرەهتر لێ بهێت و ب شێوەیەکێ تێروتەسەلتر ل سەر ژیان و بەرهەمێن وى/ وێ چرایێ ڕەوشەنبیریێ بهێتە نڤیسین. ل شوینا وێ گۆشێ گۆشەیا هەڵوەستەیێ پەیڤێ بهێتە دانان کو سەرنڤیسەر یان سکرتێرێ نڤیسینێ (یان هەر نڤیسەرەکێ دى) ل جهێ پەیڤا پەیڤێ بدانیت و هەڵوەستەیەکێ دیارکرى ل سەر ناڤەرۆک و بابەتێ فایلا هژمارێ بنڤیسیت.
·هەرچەندە پشکا لاتینیێ دەرگەهەکێ تێکهەلى یێن دناڤبەرا باکۆر و ڕۆژاڤا دا بوویە، لێ ب هزرا من، یا بەرەف کزیێڤە دچیت و ئەگەر نەمینیت و ل شوینا وێ ڤان فایلێن ژێگۆتى بدانن دێ باشتر بیت. د شیاندایە پاشکۆیەکا ساڵانە یا ب تیپێن لاتینى دەربێخن، دێ مەرەما هەیى بجهئینیت.
·مینا نەریتێ پڕانییا کۆڤارێن دێرین، ئەگەر نامیلکەیەک یان کتێبەک ب دیزاین و قەبارەیەکێ ئێکگرتى دگەل هەر ژمارەیەکێ دەرکەڤیت، دێ باشتر بیت. دەستەکا ب ڕێڤەبرنا ئێکەتییا نڤیسەران دشێت بڕیارێ ل سەر جۆر و ناڤەڕۆکا وان نامیلکەیان بدەت.
·هەرچەندە نهۆ پەیڤ ل سەر تۆڕا ئەنتەرنێتێ هەیە، لێ جیهانا تەکنەلۆژیایێ یا گەهشتییە د کوپیتکا قۆناغێن پێشکەفتنا خوەدا، ئەڤجا ئەگەر گرنگییەکا پتر ب ئەلیکترۆنیکرنا پەیڤێ بهێتە دان دێ باشتر بیت. مینا هەموو ڕۆژنامە و کۆڤارێن ڤى سەردەمى بابەتێن پەیڤێ د سوشیال مێدیایێ و کەناڵێن ئەلیکترۆنیدا ژى بهێنە وەشاندن.
·ئەرشیفکرن، ئێکە ژ بابەتێن گەلەک گرنگ ژبۆ لێکۆلین و دویفچوونێن زانستى. هەرچەندە تا ڕاددەیەکى بابەتێن نڤیسیى هاتینە ئەرشیفکرن، لێ فەرە گرنگى ب ئەرشیفکرنا چالاکى یێن دیتیى و بهیستیدا ژى بهێتە دان، ئانکو فەرە ئەرشیفێ ڤیدیۆیى و ڕادیۆیى ژى هەبیت.
·هەر ساڵ، سیمینارا پەیڤێ ل دوماهییا ساڵێ دناڤ چالاکى یێن ئێکەتییا نڤیسەراندا بهێتە کرن کو چەند نڤیسەر و ڤەکۆلەر تێدا پشکدار ببن و بابەتێن هەر چوار ژمارەیێن ساڵێ و پاشکۆیێن وێ بهەلسەنگینن.