کاریگەرییا گرۆپێن ڕەوشەنبیرى ل سەر جڤاکى

د. عارف حیتۆ

گرۆپێن ڕەوشەنبیرى، یان هەمى گرۆپ ب شێوەیەکێ گشتى کۆمەکا مرۆڤانە هەڤ دگرن و ب هەڤڕا کار دکەن ژ پێخەمەت بەرژەوەندەکا گشتییا هەموو ل سەر پێک دهێن، ئو چونکو ئەندامێن گرۆپى ژ جڤاکەکێ دیارکرى هاتینە، لەوا هەر ئەنجام و ڤەڕێژەکا ژ گرۆپى دەردکەڤیت، ب شێوەیەکێ ڕاستەوخۆ یان نەڕاستەوخۆ کار دکەتە سەر وەرار و پێڤاژۆیا جڤاکى د جۆرێ تایبەتمەندییا گرۆپیدا. لێ گرۆپێن ڕەوشەنبیرى کاریگەرییەکا مەزنتر ل سەر جڤاکى دکەن، چونکو بیاڤەکێ بەرفرەهترێ ژیانا خەلکێ جڤاکى ب خوەڤە دگرن، هەر ژ ڕەفتار و هەڤبەندى یێن بەرهەمهێنانێ و شێوازێن سەرەدەریکرنێ و ڤەڕێژێن هزرکرنێ بگرە تا دگەهیتە ئاییردە و پیرۆزى و بیروباوەر و کەلتۆرێ جڤاکى. کا چەوا توخمێن مینا (هەڤگرتن و هەماهەنگییا دناڤبەرا ئەنداماندا، هەڤپشکرنا پێزانین و ئەنجامدانا ئەرکان، گوهلێڕاگرتنا کاریگەر، ئازادییا دەربڕینا هەر ئەندامەکى، کارکرنا هەموویان ژبۆ ئارمانجەکا هەڤپشک، هاندانا ئەندامان بەر ب تێهزرین و هەڵسەنگاندن و داهێنانێن پتر، وەکهەڤییا دەرفەتان و مونافەسەیا دادپەروەرانەیا دناڤبەرا ئەنداماندا،  ئەرک و ڕۆڵێن دیارکرى و شەهنازیکرن ب ئەندامەتییا گرۆپى...)، ئێکگرتنەکا موکم دناڤ گرۆپیدا پەیدا دکەت و هەڤگیانییەکێ دئێختە دناڤ کۆمەکا لەشێن کەسایەتى جوداجودا دا، هەروەسا ب هەمان تەرزى ل سەر جڤاکى ژى ڕەنگڤەددەت، ئانکو دبیتە پێرینەیەک کو جڤاکەکێ هەڤگرتى و پێکڤە گرێدایى ژێ پەیدا ببیت. فاکتەرێ سەرەکییێ ل پشت ڤێ چەندێ ژى هەستکرن ب گرنگییا وان ئارمانجانە کو فەرە ژبۆ خۆشگوزەرانییا ژیانێ بهێنە ب جهئینان.

پێکهاتە و ناڤەرۆکا هەر گرۆپ یان جڤاکەکێ هەڤگرتى ڤان بیاڤێن گرنگ ب خوەڤە دگریت:

١- پەیوەندیکرن و سەرەدەرییا دگەل یێ دى ژبۆ ئاڤاکرنا هندەک هەڤبەندى یێن جڤاکى یێن ئێک ئارمانج و هەڤبەرژەوەند.

٢- کەسێن گرۆپى ب هندەک پیڤەرێن وەکهەڤیێ و بهایێن گشتى یێن قەبوولکریڤە هەڤبەندن و پێکڤە دگرێداینە.

٣- پشتبەستنێ ب هەڤ دکەن و پێزانینان ل هەڤ دگوهۆڕن و هەمى ب هەڤڕا بەر ب ئارمانجەکا گشتى و گەلەنپەر کار دکەن، ئانکو رێبەرییا پلانەکا جڤاکى دکەن.

٤- هەمى جوداهى یێن کەسۆکى دناڤ گیانێ کۆمێدا دبوهۆژن و کەڤاڵەکێ فڕەڕەنگێ پەروازەکرى ب بەرژەوەندەکا گشتییا بلندتر ژ بەرژەوەندا کەسان پێک دئینن.

٥. هەبوونا شیانێن چارەسەرکرنا ئارێشە و هەڤڕکییان، ئەڤە ژى ساخلەمییەکا دەروونییا باش ب هەر ئەندامەکێ گرۆپێ دبەخشیت.

کەسایەتییا هەر کەسەکێ ئەندام د گرۆپیدا، ب شێوەیەکێ ئەرێنى دهێتە ئاڤاکرن و دبیتە لبنەیەک ژبۆ نووژەنکرن و ئاڤاکرنا جڤاکەکێ ساخلەم. گرۆپێن ڕەوشەنبیرى پێنج نیشاندەرێن سەرەکى هەنە کو ب شێوەیەکێ ڕاستەوخۆ ب پێشکەفتنا جڤاکیڤە هەڤبەندن:

١- ژێیاتى: ژێیاتى مرۆڤى ژبۆ گرۆپەکێ ڕەوشەنبیرى- کەلتۆرى ژێیاتییا وى ژبۆ تێگەھ و بیروباوەرێن جڤاکى و وەڵاتى ژى خورتتر لێ دکەت.

٢- بهادارى: بهایێ ئەندامان ب بهایێ گشتیێ گرۆپیڤە گرێدایە، هەکو مرۆڤى بهایەکێ دیارکرى هەبیت، ئەو بهایە دێ بۆ جڤاکى بیت ژى، ئانکو مرۆڤێن بهادار جڤاکێ خوە ژى بهادار دکەن.

٣- وەکهەڤییا مافان و توخیب: هەمى ئەندام وەکهەڤن د ئەرک و مافاندا، ئو هەر ئێک توخیبێ چالاکى و دیتنێن خوە دزانیت. ئەڤ نیشاندەرە دبیتە پاڵدەرەک دادپەروەرى و پاراستنا مافان ببیتە تێگەهەکێ گشتیێ جڤاکى کو هەموو خەلک ب شێوەیەکێ هەچکوهەیى مومارەسە بکەن.

٤- پشکداریکرن: پشکداریکرنا د ئەرک و مافاندا، د بڕیاردانێدا، د چارەسەرکرنا کێشە و هەڤڕکییاندا، جڤاکى بەر ب هەڤپشکى و دیموکراسیێڤە دبەت.

٥- قەبوولکرن: قەبوولکرنا یێ دى ب هەمى هزر و دیتنێن جوداڤە، بیاڤەکێ جوان و ب پیت ژبۆ پێکڤە ژیانێ و هەڤ قەبوولکرنێ درەخسینیت.

ئەڤ هەر پێنج نیشاندەرێن گرۆپێن ڕەوشەنبیرى، کاریگەرییەکا ئەرێنییا ڕاستەوخۆ دکەنە سەر جڤاکى کو بەر ب هەڤگرتنێ و پێکڤە ژیانێڤە بچیت. مەنهەج و پەیرەوێن گەهشتنا ڤێ ئارمانجا کو هەموو جڤاکێن دنیایێ خەباتێ بۆ دکەن، ئەڤێن ل خوارێنە:

١- دانوستاندن:  شەنگستەیێ هەر د ئێکگەهشتنەکا ئەرێنیدا دانوستاندنێن پشتبەستینە ب ڕێزگرتنا هزرێن بەرانبەر و هەڤقەبوولکرنێ.

٢- مێدیا: مێدیا ناڤگینەکا گەلەک گرنگە ژبۆ خورتکرنا د ئێکگەهشتنێ و هاندانا دانوستاندنێن دناڤبەرا گرۆپێن هەمەجۆردا.

٣- جڤاک: ناڤگینەکا گرنگە ژبۆ بەرچاڤکرنا دەرفەتێن کارلێککرنێ و ئاڤاکرنا هەڤبەندى یێن هەمەجۆر دناڤبەرا ڕڤێشت و دین و نەتەوە و پاشخانێن کەلتۆرى یێن هەمەجۆردا.

هەکو ئەم بەحسى پاشخان و دین و باوەرى یێن هەمەجۆر دکەین، دبیت ئەڤ جوداهییە ببنە ئەگەرێ هەڤڕکى و خوە ڤەدەریێ، لێ ڕۆڵێ گرۆپێن ڕەوشەنبیرى د ڤى بیاڤیدا کاریگەرییەکا مەزن هەیە کو باشى یێن هەمەجۆریێ بەرچاڤ بکەت و بکەتە پێرینەیەک ژبۆ:

·خورتکرنا داهێنان و ئافراندنێ.

·بەرفرەهکرنا هەمەجۆرییا بەرهەمئینانێ.

·خڕڤەکرنا باشترین بەهرە و هزرێن داهێنەرانە.

·زێدەکرن و باشترکرنا ئاوایێن ب جهئینانا ئەرکێن هەیى.

·ب دەستڤەئینانا فێربوون و تێگەهشتنەکا کوور ژبۆ هەموو بابەتێن هەڤبەند ب ژیارێڤە.

·خورتکرنا باوەریێ و کارلێککرنا دناڤبەرا کەساندا.

ل دوماهییا ڤان تێبینى یێن کورت و پوختەکرى سەبارەت کاریگەرییا گرۆپان ل سەر جڤاکى، ب باشى دبینم ئاماژە ب پێنج قۆناغان بدەم کو هەر گرۆپەک تێڕا دبۆریت هەتا دگەهیتە ئاستێ کاریگەرى و بەرهەمداریێ:

·چێکرنا هەڤبەندییان دگەل جڤاکى و بەرهەمداران.

·دەستنیشانکرنا پێشتراندنان (الاولویات) و گرنگیدان ب داهێنانێن هەیى.

·بڕیاردان ل سەر شێوازێ کارکرنێ و ب جهئینانێ.

·دەستکرن ب کارکرنێ و چوونا دناڤ جڤاکیدا.

·پێداچوونا تێڕامان و ئەنجامان/ کارڤەدان.

ژبۆ هندێ کو هەر گرۆپەک بشێت یێ بەردەوام بیت و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ پێش بکەڤیت و کاریگەرتر لێ بهێت، فەرە ب هووربینى ل سەر هەر قۆناغەکێ ڕاوەستیت و دیتن و بۆچوونێن هەمى ئەندامان ل سەر د خویا و ئاشکرا بن. دبیت تەکنیکا هوڕەبایێ مەژى (Brain storming)، باشترین ڕێکا د ئێکگەهشتنێ و هەڵسەنگاندنێ بیت.